Minione pięćdziesięciolecie było okresem szybkiego i burzliwego rozwoju położnictwa. Dzięki wprowadzeniu nowych metod diagnostycznych i operacyjnych, rozwojowi antybiotykoterapii, oraz postępowi cywilizacyjnemu w krajach rozwiniętych zmniejszyła się umieralność kobiet w związku z ciążą, porodem i połogiem, a także umieralność noworodków. Obecnie istnieją także dużo lepsze warunki do tego aby narodziny dziecka i czas poprzedzający to wydarzenie sprzyjał budowaniu rodzinnych relacji, w których zarówno matka jak i ojciec mają swoją ważną rolę do odegrania.

Wspomnianemu postępowi towarzyszą także zmiany sytuacji kobiety ciężarnej w społeczeństwie. Jeszcze pięćdziesiąt lat temu oddziały położnicze były fortecami strzeżonymi przez cerberów, którzy nie dopuszczali mężów i rodzin do kobiet znajdujących się w szpitalu. Nie było mowy o obecności męża w sali porodowej czy w sali operacyjnej w czasie cięcia cesarskiego. Po porodzie dziecko zabierano matce, widziała je potem dopiero i tylko w czasie dokładnie przestrzeganych godzin karmienia. Problemom związanym z laktacją poświęcano mało uwagi (obecnie w niektórych uniwersytetach w Stanach Zjednoczonych istnieją katedry laktacji!), a biedny mąż mógł porozumieć się z żoną tylko z telefonu na monety, do którego ze względu na oblężenie, dostęp był także utrudniony.  Marzeniem wielu, świeżo upieczonych ojców było zobaczyć swoje dziecko w czasie jego pobytu w szpitalu....

Takie było kiedyś, teraz na szczęście czasy się zmieniły. Ojciec dziecka ma szansę zająć należną jemu pozycję w czasie narodzin dziecka, w jego pielęgnacji i wychowywaniu. Kobieta w ciąży nie jest już przedmiotem w tym najszczęśliwszym wydarzeniu życiowym, jakim jest urodzenie dziecka i w tym wszystkim co zachodzi przed i po tym pięknym akcie. I tu znajdzie się odpowiedź na pytanie postawione w tytule tego opracowania.

Aby wykorzystać wszystko najlepsze, co wiąże się z macierzyństwem i aby poród był zjawiskiem pięknym i szczęśliwym, trzeba mieć zarówno wiedzę jak i umiejętności – bardzo dobrze, gdy dysponują nimi oboje rodzice. Informacji takich młodzi ludzie nie uzyskają ani w szkole, ani od rodziców, którzy mieli dzieci w poprzedniej epoce – 30 lat temu – ani w większości popularnych książek, a uczyć się kąpania czy przewijania niemowlęcia jednak jest lepiej na lalce/fantomie niż na żywym człowieku… Popularność szkół rodzenia świadczy zresztą o celowości ich istnienia.

Przedstawiamy poniżej program zajęć realizowany w Szkole Rodzenia „Zosieńka” akredytowanej przy Szpitalu św. Zofii w Warszawie. Obejmuje on osiem spotkań, sześć z nich trwa 90 minut, dwa zaś 3 godziny. W czasie wszystkich spotkań uczestnicy biorą czynny udział w zajęciach. Najbardziej odpowiednim okresem do rozpoczęcia zajęć jest 27 – 29 tydzień ciąży.

SPOTKANIE 1 – WSTĘP
Podczas pierwszego, trwającego 3 godziny spotkania oprócz przekazania informacji organizacyjnych, dyskutuje się problemy takie jak: zmiany zachodzące w organizmie kobiety ciężarnej (w tym emocjonalne), omawia się dolegliwości, których może doświadczyć kobieta ciężarna i zwraca się uwagę na objawy wskazujące na możliwość wystąpienia powikłań ciąży. Zajęcia kończą porady dietetyczne i ćwiczenia relaksacyjne.

SPOTKANIE 2 – PRZYGOTOWANIE DO PORODU (90 minut)
Drugie spotkanie prowadzą położne pracujące na co dzień w sali porodowej. Dyskusje obejmują pojęcie „terminu porodu”, charakteryzowane są objawy rozpoczynającego się porodu, podział porodu na trzy okresy i to, co się dzieje w poszczególnych okresach. Omawiane są leki stosowane w czasie porodu, znieczulenie porodu oraz rozwiązania zabiegowe, w tym cięcie cesarskie. Zajęcia praktyczne to nauka parcia i relaksacji oraz torów oddychania – zwłaszcza tych przydatnych w drugim okresie  porodu.

SPOTKANIE 3 – EMOCJE (90 minut)
Trzecie spotkanie dotyczy zjawisk emocjonalnych zachodzących podczas porodu – omawia się tutaj rolę odgrywaną przez osobę towarzyszącą, a także wpływ hormonów na zachowania rodzącej kobiety. Dużo uwagi poświęca się wizualizacji dziecka w łonie matki, wykonywane są także ćwiczenia relaksacyjne.

SPOTKANIE 4 – NOWORODEK (90 minut)
Przyszła mama zapoznaje się z metodami oceny stanu dziecka natychmiast po urodzeniu, ze stanami przejściowymi noworodka oraz z problemami, które mogą wystąpić tuż po urodzeniu. Podkreślone zostaje znaczenie kontaktu z dzieckiem natychmiast po porodzie.

SPOTKANIE 5 – PIELĘGNACJA NOWORODKA (90 minut)
Prowadzący radzą co robić z kikutem pępowiny, jak dziecko kąpać i przewijać, jaka powinna być wyprawka dla dziecka. Przyszłym rodzicom są przekazywane wszystkie istotne w tym pierwszym okresie informacje.

SPOTKANIE 6 – POŁÓG (90 minut)
Omawiane są fizyczne i emocjonalne aspekty połogu – kobiety dowiadują się co może je spotkać w czasie połogu, co jeść i co pić w tym okresie życia. Mówi się także o ewentualnych powikłaniach połogu i o tym, kiedy trzeba się zgłosić do szpitala. Spotkanie to kończą zajęcia relaksacyjne.

SPOTKANIE 7 – LAKTACJA (3 godziny)
Spotkanie siódme to temat rzeka. Mówimy tu o fizjologii i patologii laktacji, o tym jakie mogą wystąpić zaburzenia laktacji i jak laktację wspomagać. Zajęcia prowadzi osoba z certyfikatem Międzynarodowego Komitetu Laktacyjnego.

SPOTKANIE 8 – PSYCHOLOGICZNE ASPEKTY CIĄŻY (90 minut)
Na ostatnich zajęciach omówione zostają emocjonalne problemy ciąży, porodu i połogu, a w tym tzw. „baby blues” i komunikacja z dzieckiem przed urodzeniem – tzw. „rozmowa z brzuszkiem”. Oprócz tego uczestnicy szkoły zapoznają się z aktualnymi regulacjami prawnymi dotyczącymi macierzyństwa.  Rozdanie zaświadczeń i podsumowanie zajęć poprzedzone jest projekcją filmu o Szpitalu św. Zofii.

Zajęcia w szkole rodzenia obejmują większość problemów dotyczących ciąży, porodu i połogu. Usilnie zaleca się, aby uczestniczyli w nich oboje rodzice. Sprzyja to pogłębianiu i wzbogacaniu związku między nimi oraz dobrze służy współczesnemu rozumieniu partnerstwa w małżeństwie. Po uczestnictwie w takim programie przyszli rodzice będą w pełni, a przynajmniej lepiej, przygotowani do nowej sytuacji rodzinnej, wykorzystają wszystkie możliwości wiążące się z powiększaniem rodziny.  Aktywny udział przyszłej mamy i przyszłego taty w opiece nad dzieckiem i wiedza pozwalająca im na uniknięcie mylnych zachowań będą na pewno służyć cementowaniu więzów rodzinnych.

A zatem odpowiedź na pytanie postawione w tytule niniejszego opracowania brzmi:

TAK, WARTO CHODZIĆ DO SZKOŁY RODZENIA !!!