Dom rodzinny ma decydujący wpływ na przebieg rozwoju dziecka
Rodzina funkcjonuje w określonej kulturze, tradycji, środowisku. Tak więc środowisko zewnętrzne ma wpływ na to jakie przekonania i normy w sposobie zajmowania się dzieckiem mają rodzice, jaki przyjmą za własny system wychowawczy. Pośrednio ma więc wpływ na warunki w jakich będzie dziecko wzrastało. Dzieci w toku rozwoju same dążą do nawiązywania znacznie szerszych relacji niż tylko z rodzicami. Są do tego gotowe, jeśli zaznały poczucia bezpieczeństwa, zaspokojenia w relacji z matką (patrz: Więź-o budowaniu związków między rodzicami i dziećmi). Podejmując pierwsze próby samodzielnego chodzenia, dziecko symbolicznie idzie w świat (skąd na razie dość szybko wraca do mamy).
Pierwsze kontakty z rówieśnikami
Dzieci stykają się z obcymi twarzami już w wózeczku spacerowym. Wtedy na ogół dążą do kontaktu uśmiechając się. Pierwszym bezpośrednim aktywnym wyjściem do społeczeństwa jest wkroczenie na plac zabaw, do piaskownicy, gdzie bawią się inne dzieci. Tu dziecko jest bacznym obserwatorem, naśladuje niektóre zachowania nowych znajomych, musi zająć stanowisko w sprawie podzielenia się zabawką z kolegą lub zdobycia przedmiotu należącego do innego dziecka. Jest to bardzo ważne doświadczenie w rozwoju społecznym dziecka. Relacje z dorosłymi nie zastąpią zabawy wśród innych dzieci. Tu rządzą zupełnie inne prawa, zdarzają się całkiem odmienne sytuacje. Jeśli twoje dziecko nie ma takich możliwości na co dzień (z powodu usytuowania miejsca zamieszkania) warto o to zadbać przynajmniej raz na tydzień. Warto korzystać z tego samego miejsca zabaw. Jest wtedy szansa na to, że dziecko spotka tego samego kolegę czy koleżankę. Łatwiej bawić się w gronie znanych, trochę zaprzyjaźnionych dzieci. Dziecko wie czego się spodziewać w zachowaniu rówieśnika, nie trzeba tracić czasu na poznawanie się, można od razu przystąpić do zabawy. Dziecko zauważy też, że jego relacja z kolegą jest czasem satysfakcjonująca, a czasem niezupełnie. Być może będzie to początek uczenia się rozwiązywania także tych trudnych sytuacji.
To czego dziecko doświadcza poza domem to również bezpośredni kontakt z naturą
Dziecko w wieku przedszkolnym obserwuje zmiany w przyrodzie zachodzące cyklicznie wraz ze zmieniającymi się porami roku. Znajduje punkt odniesienia dla upływu czasu i powtarzających się wydarzeń (np. świąt). Okres wakacji jest szczególnie cennym czasem jeśli zmienia ono miejsce pobytu, z dala od domu. Podróże z udziałem małych dzieci bywają często bardzo męczące, zwłaszcza gdy czas podróży się wydłuża. Dobrze jest mieć przygotowany „program rozrywkowy” dla dzieci. Mogą to być piosenki, zagadki, zabawa w 10 pytań, nagrania audio z bajkami, czy piosenkami dla dzieci. Trzeba też pamiętać o przerwach w podróży. Brak aktywności ruchowej jest dużym ograniczeniem dla dziecka.
Przedszkole i nowy etap w rozwoju społecznym
Kiedy dziecko uczęszcza do przedszkola wiele z doświadczeń wakacyjnych znajdzie też odzwierciedlenie w programie edukacyjnym. Przedszkole jest niezwykle atrakcyjnym miejscem dla dzieci i rzutuje na ich rozwój społeczny, poznawczy, emocjonalny. Tu dziecko samo musi sprostać wielu wyzwaniom. Uczy się radzić sobie w relacjach z rówieśnikami, dostosować się do norm społecznych i obowiązujących zasad. Nabywa wielu umiejętności i wiadomości na temat otaczającego świata w sposób bardziej konsekwentny niż w warunkach domowych. Zalet przedszkola nie da się przecenić. Niesie też jednak pewne ryzyko, że wychowanie dziecka w tym czasie wymyka się rodzicowi spod kontroli. Warto być w stałym kontakcie z pracownikami przedszkola, aby w razie sytuacji wymagającej zaangażowania rodzica być w porę gotowym.
W sobotę lub niedzielę można zaprosić dziecko do kina. Postaraj się by film był dobrany do wieku i upodobań dziecka. Dzieci nierzadko pokazują reakcje lękowe gdy zobaczą na ekranie kinowym duże postaci. Niech twoje dziecko będzie wcześniej o tym uprzedzone. Ważną informacją dla niego będzie także to, że z sali kinowej w każdej chwili można wyjść.
Jak widać możliwości spędzania czasu poza domem jest bardzo wiele. Nie należy jednak przesadzać z ilością dostarczanych dziecku nowych doznań. Trzeba mu pozostawić czas, by mogło sobie poradzić z wielością informacji. Jak we wszystkim trzeba zachować zdrowy rozsądek i umiar.
Równie ważne jest dostarczenie dziecku wszelkich korzystnych bodźców stymulujących rozwój, jak zacisza domowego, w którym dziecko będzie miało czas na spokojną zabawę.
