Ból towarzyszy nam przez całe życie począwszy od okresu noworodkowego. Reakcje bólowe są różne w różnych okresach rozwoju dziecka i warunkowane są emocjami osobistymi dziecka (lęk, niepokój, stres), na które wpływają emocje rodziców i opiekunów. Opiekując się dziećmi należy przyjąć, że jeżeli robią wrażenie że cierpią, to cierpią naprawdę. Od rodziców oczekują wówczas pomocy, poczucia bezpieczeństwa i ukojenia. Często ramiona matki czy ojca, poczucie ciepła, spokoju i miłości są wystarczającym środkiem uśmierzającym dolegliwości. Bywają jednak sytuacje, kiedy należy zastosować preparaty farmakologiczne wspomagające postępowanie rodziców.

Ból pourazowy jest prosty do rozpoznania i zlokalizowania w każdej grupie wiekowej. Bóle w przebiegu chorób infekcyjnych lub innych czynników uszkadzających dzieci starsze lokalizują dobrze i potrafią je opisać lub wskazać. Im młodsze dziecko, tym bardziej niespecyficzne objawy reakcji bólowych demonstruje. Trudności z rozpoznaniem przyczyny cierpienia dziecka w wieku niemowlęcym budzą często niepokój i stres rodziców. Zdenerwowanie, lęk, panika rodziców negatywnie wpływa na poczucie bezpieczeństwa dziecka cierpiącego, nasila się poczucie bólu manifestowane płaczem i strachem. Dlatego tak ważne jest opanowanie i spokój rodziców, który zależy w dużej mierze od świadomości i wiedzy jak można dziecku pomóc, bez konieczności nagłego wzywania lekarza, czy nocnych wizyt w szpitalnej izbie przyjęć.

KOLKI
Najczęstszą i najwcześniej pojawiająca się przyczyną płaczu małego niemowlęcia są bóle kolkowe brzuszka. Kolka jelitowa pojawia się nagle u zdrowego dziecka zwykle między 2-4 tygodniem życia, często w krótkim czasie po karmieniu  (1/2 do 1 godziny). Łatwo ją zatem odróżnić od płaczu spowodowanego głodem, który występuje przed karmieniem. Występowanie kolki jelitowej wiąże się z niedojrzałością przewodu pokarmowego niemowląt i przejściowymi niedoborami (ilościowymi) enzymu laktazy. Ponieważ nie ma leczenia przyczynowego, z kolką należy nauczyć się żyć i nauczyć działań objawowych zmniejszających dolegliwości dziecka. Kolka objawia się nagłym, wysoko tonowym płaczem dziecka, któremu towarzyszy znaczny niepokój ruchowy. Dziecko podciąga nóżki do góry, pręży się, napina, postękuje. Skóra dziecka bywa zaczerwieniona z wysiłku, czy cierpiącego wyrazu buzi. Brzuszek jest wzdęty, a także twardy od nagromadzonych gazów. Oddaje duże ilości gazów lub stolca, co sprawia dziecku wyraźną ulgę. Stolce są zwykle „strzelające”, czy płynne.
Podstawowym działaniem niefarmaklogicznym powinno być ukojenie dziecka poprzez kołysanie, przytulanie, głaskanie. Dziecko, które trudno jest uspokoić, doświadcza większego bólu. Istotne jest przy tym opanowanie i spokój rodziców. Zmniejszy to poczucie lęku,dziecka, zwiększy poczucie bezpieczeństwa i złagodzi reakcje bólowe. Zalecane są również zmiany pozycji ciała, układanie na brzuszku oraz masaż brzuszka w kierunku zgodnym z ruchem wskazówek zegara (i równocześnie zgodnym z kierunkiem pasażu jelitowego), co ułatwi odgazowanie i zmniejszy dolegliwości bólowe. Dolegliwości bólowe łagodzi również ciepła relaksująca kąpiel. W przypadku, gdy ból jest bardzo dotkliwy i często nawracający, zaleca się podawanie środków absorbujących gazy, herbatek z kopru włoskiego, wody koperkowej lub bezpiecznych środków przeciwbólowych (patrz np.: APAP dla Dzieci). Matkom karmiącym piersią zaleca się dietę lekkostrawną, pozbawioną produktów powodujących wzdęcia brzucha, ostrych przypraw itp. Dzieciom karmionym sztucznie zaleca się mieszanki o obniżonej zawartości laktozy.
Objawy kolki ustępują wraz z osiągnięciem wydolności przez układ pokarmowy dziecka, co przypada na 3-4 miesiąc życia.

ZĄBKOWANIE
Kolejnym etapem dojrzewania dziecka, który spędza sen z oczu rodziców, jest okres ząbkowania, przypadający na około 6 miesiąc życia dziecka.
Niemowlęta w tym okresie życia bywają niespokojne, drażliwe, płaczące z powodu bolesnego ząbkowania. Dziąsła są obrzęknięte, rozpulchnione i tkliwe. Objawy bólowe niemowlęta demonstrują wkładając paluszki do ust. Dyskomfort odczuwają podczas ssania, kąsają więc pierś lub smoczek, zjadają mniejsze porcje pokarmu, czasami odmawiają jedzenia. Obserwowane są także zaburzenia snu; dzieci budzą się często w nocy z płaczem, są marudne i zmęczone. Ulgę przynosi masaż dziąseł ze środkami znieczulającymi lub w przypadkach nasilonych dolegliwości, podawanie bezpiecznych środków przeciwbólowych (np. APAP dla Dzieci). Bardzo istotne dla tego okresu jest przestrzeganie higieny jamy ustnej. Toaleta jamy ustnej gazikiem nawilżonym przegotowaną wodą lub miękka szczoteczka do ząbków, stanowić będzie trening dla wyrobienia u dziecka nawyku higieny jamy ustnej w przyszłości i jednocześnie delikatny masaż przynoszący ulgę w odczuwaniu dyskomfortu z powodu obolałych dziąseł.
U niektórych dzieci w tym okresie obserwowane są stany gorączkowe mylnie wiązane z procesem ząbkowania. Jest to trudny okres w życiu dziecka, gdyż wytracają one zapasy białek odpornościowych z życia płodowego (otrzymanych od matki przez łożysko), a niedojrzały własny układ immunologiczny nie posiada jeszcze odpowiedniej zdolności obrony organizmu, co skutkuje drobnymi infekcjami. W odpowiedzi na infekcje, często skąpo objawowe, dziecko reaguje podwyższoną temperaturą.

SZCZEPIENIA OCHRONNE
Planowym działaniem zabezpieczającym dzieci przed ciężkimi chorobami są szczepienia ochronne, które niestety dostarczają im również doświadczeń bólowych. W pierwszych 2 latach życia dziecko otrzymuje ponad 10 iniekcji związanych z koniecznością przeprowadzenia szczepień ochronnych. W pierwszym półroczu życia dziecka szczepienia wykonywane są cyklicznie w odstępach 4-6 tygodni. Dolegliwości bólowe związane z zabiegiem szczepienia można zmniejszyć poprzez dostarczenie w trakcie zabiegu bodźców sprawiających dziecku przyjemność np.: głaskanie, podanie piersi lub smoczka do ssania, odwrócenie uwagi ulubioną zabawką, bliskość i głos matki. Stwierdzono również, iż podanie małemu dziecku niewielkiej ilości stężonej glukozy ma działanie przeciwbólowe, można także skorzystać bezpiecznych środków przeciwbólowych (patrz np.: APAP dla Dzieci). Rodzice muszą pamiętać, że dzieci są bardzo czułe na reakcje emocjonalne rodziców i ich niepokój zauważony przez dziecko w każdym wieku, może nasilić jego doznania bólowe.
Zastosowanie na miejsce wkłucia kremu zawierającego środek przeciwbólowy jest dobrym elementem działania zabezpieczającym dziecko przed przykrymi doświadczeniami bólowymi. Rodzice powinni zaopatrzyć się w specjalny krem przed planowanym szczepieniem dziecka, gdyż skuteczny jest w momencie, kiedy zostanie posmarowany pod plasterkiem na ok. 1-2 godziny przed iniekcją. 
Reakcje poszczepienne mogą być miejscowe i ogólne. W miejscu wkłucia jako reakcja na wprowadzony antygen, może pojawić się obrzęk i zaczerwienienie oraz nadmierne ocieplenie tej okolicy jako odczyn zapalny nie infekcyjny, który dostarcza dziecku bólu miejscowego. Zaleca się wówczas zastosowanie okładów z sody (roztwór sody można przygotować w warunkach domowych: 1 łyżeczkę sody oczyszczonej rozpuścić w ½ szklanki ostudzonej wody przegotowanej) i należy stosować 3-4 razy dziennie na zmienione miejsce. Jako odczyn poszczepienny ogólny najczęściej stwierdzane są stany gorączkowe. W przypadku temperatur powyżej 38,5 stopni C wskazane jest podanie preparatów na bazie paracetamolu (patrz np.: APAP dla Dzieci).

UPADKI, URAZY
Dzieci około pierwszego roku życia, rozpoczynając naukę chodzenia narażone są na liczne, mniej lub bardziej dotkliwe urazy. Zwykle wrażenia bólowe potęgowane są przez lęk i poczucie utraty bezpieczeństwa podczas upadku czy uderzenia. Spokojna reakcja rodziców  pozbawiona nadmiernych emocji szybko uspokaja dziecko i nie blokuje woli walki z siłami przyciągania ziemskiego. Masowanie i głaskanie, czasami tylko podmuchanie powoduje, że dziecko szybko zapomina o bólu.                                                                                                                 
Jak u starszych dzieci skuteczne są okłady z lodu na miejsca stłuczenia, tak małe dzieci tolerują takie metody źle. Wskazane jest raczej stosowanie okładów lub roztworów sody działających przeciwobrzękowo. Pourazowe siniaki można smarować maściami z arniką (niewskazane jest stosowanie preparatów z heparyną bez wskazań lekarskich) przyspieszającymi wchłanianie się wynaczynionej krwi. Bardziej dotkliwe urazy tkanek z towarzyszącym obrzękiem, zasinieniem i widocznymi objawami oszczędzania podczas ruchu,  powinny być wnikliwie obserwowane. Nie ustępujące zaś należy skonsultować z lekarzem. Kontroli lekarskiej wymagają również urazy głowy, szczególnie gdy uraz skutkuje zmianą zachowania dziecka: niechęć do jedzenia, wymioty, ospałość, zaburzenia równowagi, bladość powłok skórnych.

Podstawą bezpieczeństwa małych dzieci jest dostosowanie otoczenia do ich potrzeb. Uczące się chodzić dziecko, nie może na swej drodze napotykać mebli i przedmiotów o ostrych i niebezpiecznych kształtach. Drobne i ruchome sprzęty nie stanowiące oparcia i wsparcia również powinny być usunięte z pola działania małego piechura.