Najtroskliwsza opieka matczyna nie wystarcza, gdy dziecko jest chore. Wyłącznie lekarz może postawić diagnozę i zlecić skuteczne leczenie. Natomiast do obowiązków matki podczas pielęgnowania chorego dziecka należy baczna obserwacja jego zachowania i stworzenie mu jak najlepszych warunków do walki z chorobą.

Na czym polega zapewnienia choremu dziecku dobrych warunków zdrowienia?
Stosunek rodziców do chorego dziecka powinien być nacechowany spokojem, szczególną serdecznością, łagodnością, opanowaniem i stanowczością. Poza umiejętnym podejściem do chorego dziecka należy dbać o zachowanie jego czystości osobistej, o zapewnienie mu świeżego powietrza w pokoju, odpowiedniego odżywiania i prawidłowej pielęgnacji. Dziecku choremu zapewniamy szczególnie wygodne i higieniczne warunki w łóżeczku. Pościel dziecka powinna być utrzymana w idealnej czystości. Łóżeczko dziecka ustawiamy tak, aby z trzech stron było do niego dojście. Nie należy stawiać go zbyt blisko grzejnika.

Niezbędne jest przestrzeganie starannego wietrzenia pokoju, w którym ono leży. Chłodne, świeże powietrze nigdy nie jest szkodliwe dla dziecka odpowiednio ubranego i okrytego, a nierzadko stanowi jeden z najlepszych leków w każdej chorobie. Zapewnienie świeżego powietrza jest cenne w pielęgnowaniu dzieci z chorobami dróg oddechowych. Dla zapewnienia dziecku odpowiednich warunków zdrowienia temperatura w pokoju powinna wynosić około 200C.
Chore dziecko należy pielęgnować znacznie staranniej niż zdrowe z uwagi na to, że leżąc w łóżeczku intensywniej się poci, a małe – nierzadko zanieczyszcza. Dlatego chore dziecko, podobnie jak zdrowe, powinno być codziennie kąpane. Kąpiel przynosi dziecku dużą ulgę w chorobie, gdyż poza oczyszczeniem skóry poprawia jej ukrwienie i wpływa uspokajająco na układ nerwowy.

Chore dziecko, zwłaszcza gorączkujące, ma zwykle pragnienie związane ze zwiększonym zapotrzebowaniem płynowym. Należy pamiętać o dostarczeniu dziecku dostatecznej ilości płynów: wody, herbatki. Jeżeli lekarz nie przepisze specjalnej diety należy zachować te same godziny karmienia. Dieta chorego dziecka powinna być lekkostrawna, bogatobiałkowa, węglowodanowa i niskotłuszczowa. Odżywianie dzieci chorych napotyka pewne trudności, ponieważ mają one zwykle obniżone łaknienie. Pośpiech i nalegania matki oraz przekarmianie dziecka powoduje u niego niechęć do jedzenia.

Zalecenia lekarza co do podawania leków muszą być przez rodziców skrupulatnie wypełniane. Lekarstwo płynne podajemy na łyżeczce. Proszki rozpuszczamy w przegotowanej wodzie lub glukozie. Przy podawaniu lekarstwa należy mieć pod ręką wodę lub herbatkę do popicia. Dziecko starsze umie tabletkę czy kapsułkę połknąć. Należy zawsze skontrolować czy podane lekarstwo zostało przez dziecko połknięte.

Opieka nad chorym dzieckiem poza skrupulatnym wykonywaniem zaleceń lekarskich, zapewnieniem dziecku odpowiednich warunków (temperatura, wilgotność, ruch, powietrze), polega na zachowaniu pedantycznej czystości szczególnie rąk osoby pielęgnującej. Choroby infekcyjne przebiegają zwykle z gorączką. Dziecko gorączkujące ma złe samopoczucie, czasami dreszcze, bóle główki, nóżek. Należy kontrolować temperaturę dziecka co 2-4 godziny. W razie utrzymywania się gorączki 38,5-390C należy systematycznie podawać leki przeciwgorączkowe. Leki przeciwgorączkowe mają także działanie przeciwbólowe – co poprawia samopoczucie dziecka i komfort leczenia (patrz: APAP dla Dzieci).

Częstym objawem towarzyszącym chorobom infekcyjnym jest katar.
Postępowanie pielęgnacyjne polega na utrzymaniu drożności nosa i częstym usuwaniu wydzieliny. Skórę nosa i okolicy chronimy przez smarowanie kremem lub oliwką. Nawilżanie powietrza w pomieszczeniu, w którym przebywa dziecko chore (zwłaszcza w porze snu) zapobiega wysychaniu wydzieliny i łagodzi katar. Samoistnemu oczyszczaniu się nosa niemowlęcia sprzyjają częste zmiany pozycji ciała, układanie na brzuszku i bokach. Śluzówki jamy nosowej należy nawilżać preparatami soli fizjologicznej. Wydzielinę można ewakuować wacikami. Krople lecznicze do nosa stosujemy po konsultacji z lekarzem. Dziecko starsze należy przyzwyczaić do bezpiecznego sposobu czyszczenia nosa, tak aby przy zamkniętych ustach wydmuchiwało wydzielinę z każdego otworu nosowego.